دل گيرد از محنت خلخال خدايا...........
دل گيرد از محنت خلخال خدايا محشر شده آيا (نسيم شمال)
تاتي از زبانهاي ايران باستان است كه هنوز در بسياري از مناطق ايران رواج دارد يكي از مناطقي كه اين زبان رواج گسترده دارد و بسيار زنده و پويا ست منطقه ي شاهرود به مركزيت شهر كلور از توابع خلخال است كه اين زبان در 15 روستا و دهستان ان رواج گسترده دارد و تمام مردمان آن به اين زبان تكلم مي كنند و آثار بسياري نيز در اين زمينه به صورت كتاب و يا مقاله ي علمي و پژوهشي و يا پايان نامه هاي دانشگاهي در سطوح كارشناسي ارشد و دكتري تخصصي دفاع گرديده است و آخرين اثر علمي نيز به پيشنهاد فرهنگستان زبان و ادب فارسي با گستره ي بيش از 10000 لغت زبان تاتي در حال تدوين مي باشد اما دريغ و درد كه مسولان استاني يا از سر غفلت و يا از روي تعصب و عناد توجهي به اين ميراث ماندگار ندارند در حالي كه اين منطقه حداقل 30000 سي هزار نفر به اين زبان تكلم مي كنند ولي جاي تاسف و تعجب است كه اين زبان به عنوان ميراث فرهنگي استان آذربايجان شرقي با استناد به گويش يك روستا آن هم با استناد به اين كه تنها دو نفر پيرمرد به ان زبان تكلم مي كنند قرار است ثبت ملي شود كاش مسؤلان استان اردبيل به خود مي آمدند و مسؤلان آذربايجان شرقي از جمله آقاي تراب محمدي رييس شوراي ثبت آثار تاريخي تبريز كمي دامنه ي اطلاعات و مطالعات خود را گسترش مي دادند تا اين فاجعه و افتضاح فرهنگي و ملي رخ نمي داد . مشروح خبر را كه در روزنامه ي جام جم به تاريخ 2/5/90 چاپ شد و در خبر گزاريها به صورت وسيع انتشار يافت در ادامه بخوانيد :
زبان باستانی تاتی در فهرست آثار ملی ثبت می شود تبریز - خبرگزاری مهر: رئیس شورای ثبت آثار تاریخی آذربایجان شرقی از ثبت زبان تاتی در فهرست میراث ناملموس آثار ملی کشور خبر داد و گفت: زبان باستانی تاتی روستای کرینگان ورزقان با ثبت در فهرست آثار ملی جاودانه می شود. تراب محمدی در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: زبان تاتی یکی از زبان های باستانی منطقه است و بنا به برخی پژوهشهای زبان شناسان و پژوهشگران، زبان باستانی آذربایجان است که با فراز و نشیب های فراوان در برخی از نقاط دور افتاده آذربایجان هم چنان به حیات خود ادامه می دهد. وی بیان کرد: در حال حاضر مردم روستای کرینگان به این زبان گفتگو می کنند که به نظر می رسد راز ماندگاری آن عدم راه عبور و مرور و راه نیافتن وسایل ارتباطی است، به طوری که مردم روستا می گویند در طول بیست سال گذشته با احداث جاده به این روستا و افزایش رفت و آمد، زبان آذری در آن تاثیر گذاشته است. رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی یادآور شد: با توجه به مطالعات مردم شناسی انجام شده، عناصر فرهنگی گوناگونی که در این روستا وجود دارد تفاوت چندانی با روستاهای ترک زبان ندارد و تنها عنصر فرهنگی زبان است که مردمان این آبادی را با مردم روستاهای پیرامون جدا می کند. محمدی بقایای این زبان کهن را در شرف نابودی دانست و گفت: لازم است برای گردآوری و مطالعات زبان شناختی اساسی عجله کرد. دبیر کارگروه میراث فرهنگی و گردشگری استان اظهار داشت: در آذربایجان شرقی علاوه بر کرینگان در روستای گلین قیه نیز با اندکی تفاوت این زبان تا پنج شش دهه قبل رواج داشته ولی امروزه یکی دو نفر پیرمرد هفتاد ساله آن را بلد هستند که با مرگ این دو نفر زبان گلین قیه ای هم از دنیا خواهد رفت. وی تصریح کرد: زبان تاتی یکی از داشته های فرهنگی و میراث معنوی مردم منطقه است و با ثبت این اثر در فهرست آثار معنوی، مردم تات زبان روستای کرینگان بیش از پیش نسبت به حفظ آن خواهند کوشید. تراب محمدی افزود: همچنین با معرفی این زبان و روستای کرینگان به عنوان یکی از جاذبه های فرهنگی مطرح شده و با راهی شدن گردشگران فرهنگی به سوی روستا از لحاظ اقتصادی و فرهنگی، تحولات خوبی نصیب مردم روستا خواهد شد. گفتنی است، کرینگان از روستاهای دیرماز شرقی از توابع شهرستان اهر است که در شمال تبریز قرار دارد و در 60 کیلومتری ورزقان واقع شده است. در حال حاضر روستای کرینگان تقریبا دارای 25 خانوار با تعداد 130 نفر جمعیت در نقطه ای در دل جنگلهای بکر و دست نخورده ارسباران قرار گرفته است.